IMG_3481Ostatnie sezony pokazują, że coraz więcej plantatorów truskawek decyduje się na uprawę odmian deserowych, nic dziwnego skoro można za nie uzyskać nawet 40-60% więcej niż oferując owoce dla przetwórstwa. O wysokie ceny warto zawalczyć, musimy jednak pamiętać o tym, że rynki zbytu owoców deserowych mają wysokie wymagania jakościowe, między innymi te związane z ilością pozostałości środków ochrony roślin.

Obowiązujące na terenie Unii Europejskiej normy najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP) środków ochrony roślin różnią się w poszczególnych krajach. Planując produkcję owoców na eksport należy mieć pewność, że spełnią one wymogi kraju przeznaczenia. Dodatkowym obostrzeniem są zaniżane przez sieci supermarketów NDP w związku z Dyrektywą Unijną stanowiącą, że to sieci handlowe ponoszą  odpowiedzialność za bezpieczeństwo sprzedawanej żywności. Jak więc sprostać oczekiwaniom i dostarczyć na rynek owoce wolne od chorób i szkodników i bez pozostałości ś.o.r, tak aby nie ponieść ryzyka zwrotu towaru przez odbiorcę i strat finanaowych? Oprócz preparatów chemicznych na polskim rynku dostępne są również alternatywne rozwiązania, które mogą ograniczyć ilość wykonywanych zabiegów chemicznych. Od 2013 roku w ochronie truskawki można stosować środek oparty na laminarynie- substancji w pełni naturalnej i 100% bezpiecznej dla roślin. Laminaryna jest zarejestrowana w 11 krajach europejskich, a także poza Europą (m.in. USA, Maroko). Ze względu na swój mechanizm działania preparaty zawierające tę substancję muszą być zastosowane zapobiegawczo, czyli przed wystąpieniem infekcjii w warunkach niskiej do średniej presji ze strony patogena. Laminaryna jest cennym uzupełnieniem istniejących dotychczas programów ochrony roślin ze względu na szerokie spektrum działania jeśli chodzi o patogeny, w uprawie truskawki: mączniak prawdziwy, szara pleśń, biała  i czerwona plamistość liści. Substancja działa systemiczne, brak jest możliwości powstania odporności patogena po jej zastosowaniu (brak bezpośredniego oddziaływania na patogeny, wielokierunkowy mechanizm działania w roślinie, roślina jest przygotowana na atak patogena) przy zachowaniu poziomu plonowania uzyskiwanego przy zastosowaniu programu standardowego. Dzięki braku pozostałości w owocach nie musimy się również martwić o okres karencji.

Preparaty oparte na laminarynie mogą być zastosowane wg 3 głównych strategii:

strategia komplementarności– preparat stanowi wtedy uzupełnienie standardowego programu ochrony i zwiększa jego skuteczność

strategia substytucji– preparat zawierający laminarynę zastępuje niektóre zabiegi fungicydowe, co pozwala ograniczyć poziom pozostałości s.a. środków ochrony roślin

– strategia, w której stosuje się preparat zawierający laminarynę jako jedyny środek ochrony roślin– polecana w przypadku upraw ekologicznych lub upraw konwencjonalnych, w których brak zarejestrowanych innych preparatów.

W praktyce spotyka się również stosowanie preparatów zawierających laminarynę razem z innymi środkami ochrony roślin w celu podwyższenia skuteczności przeciwko niektórym patogenom (odnotowane np. w trakcie kwitnienia u plantatorów truskawek w celu lepszej ochrony  przed skórzastą zgnilizną owoców). Stosowane są też różnego rodzaju strategie pośrednie pomiędzy strategią komplementarności i substytucji w których preparaty zawierające laminarynę zastępują niektóre zabiegi wykonywane konwencjonalnymi fungicydami, a program uzupełnia się o dodatkowe zabiegi laminaryną. W uprawie truskawki w prowadzonych w 2013 roku badaniach demonstracyjnych w warunkach produkcyjnych, gdzie do standardowego programu składającego się z 3-5 zabiegów fungicydowych dodano 3-4 zabiegi produktem zawierającym laminarynę- Vaxiplant SL (głównie w okresie wzrostu i dojrzewania owoców) uzyskano mniejsze porażenie owoców przez szarą pleśń zarówno w trakcie zbioru jak i po przechowywaniu.

Vaxiplant SL 5lW trakcie zbioru w kombinacji standardowej odnotowano średnio 14,5% porażonych owoców, a w kombinacji w której zastosowano również Vaxiplant takich owoców było 10%. Po 48 godzinach przechowywania w temperaturze 6o C objawy szarej pleśni wykazywało 12,7% owoców z kombinacji standardowej i tylko 8% owoców z kombinacji, w której zastosowano Vaxiplant SL. Zastosowanie laminaryny wyraźnie też zmniejszyło porażenie roślin przez choroby liści – w przypadku mączniaka prawdziwego po zakończeniu zbiorów tam gdzie uzupełniono program o Vaxiplant SL odnotowano 9,2% porażonych liści w porównaniu do 16,7% w kombinacji standardowej. W przypadku białej plamistości liści wartości te wyniosły odpowiednio 36,4% i 26,7%. Jeszcze lepsze wyniki uzyskano gdy w doświadczeniach ścisłych przeprowadzonych w 2014 roku w uprawie truskawki na plantacjach produkcyjnych część zabiegów standardowymi fungicydami zastąpiono laminaryną i wykonano dodatkowe zabiegi z jej użyciem w trakcie wzrostu i dojrzewania owoców.  W dwóch doświadczeniach poletkowych (przeprowadzonych na odm. Honeoye i Marmolada) standardowo zastosowano program składający się z 4 zabiegów: 2 wykonanych preparatem zawierającym kaptan i 2 wykonanych preparatem zawierającym cyprodynil + fludioksonil. Program, w którym zastosowano Vaxiplant SL obejmował 1 zabieg Vaxiplantem SL, następnie 2 zabiegi preparatem zawierającym cyprodynil + fludioksonil  a potem 2 kolejne zabiegi Vaxiplantem SL. W programie standardowym  stwierdzono 8,6% porażonych przez szarą pleśń owoców w trakcie zbioru i 3% po przechowywaniu. W programie w którym uwzględniono Vaxiplant wartości te wyniosły odpowiednio 0,9% i 0,3%. W warunkach ograniczonego bądź średniego poziomu presji ze strony patogena zabiegi preparatami zawierającymi  laminarynę mogą zatem z powodzeniem zastąpić standardowe fungicydy. Skuteczność takiego programu dorównuje programowi standardowemu przy jednoczesnym ograniczeniu pozostałości s.a. środków ochrony roślin i udziału szczepów odpornych patogena w populacji.