B-NINE 85 SG – skuteczny retardant w uprawie roślin ozdobnych

Kontrola wzrostu wegetatywnego jest jednym z ważniejszych aspektów w produkcji roślin ozdobnych. Zastosowanie retardantów umożliwia uzyskanie roślin o zwartym pokroju, dobrze rozkrzewionych i o dużych kwiatach.

Retardanty wpływają na wzrost w subapikalnej strefie merystematycznej, hamują biosyntezę auksyn i giberelin oraz wpływają na aktywność wielu enzymów, także na oddychanie, kwitnienie i inne procesy. Efekty wywołane ich działaniem są przejściowe i odwracalne oraz zależą od stężenia tych związków. Zahamowanie procesów zachodzących pod wpływem syntetycznych regulatorów wzrostów można uzyskać stosując gibereliny, które są fitohormonami działającymi przeciwnie do retardantów. Działanie retardantów zależeć może od cech genetycznych danego gatunku, a nawet odmiany oraz od wieku roślin. Młode okazy reagują łatwiej na działanie retardantów w porównaniu do starszych. Rośliny intensywnie rosnące są mniej odporne na różnego rodzaju stresy. Traktowane retardantami charakteryzują się wyższą odpornością na szkodliwe działanie takich zjawisk jak przymrozki, zasolenie, smog czy susza. Można tłumaczyć to zwolnieniem przemian biochemicznych w roślinach, a przede wszystkim ograniczeniem syntezy i rozpadu białek w komórkach.

Jednym z lepiej poznanych retardantów jest daminozyd, dawniej w postaci preparatu Alar, a obecnie B-Nine 85 SG (85% daminozydu). Jest to substancja krystaliczna, bezbarwna, rozpuszczalna w wodzie, alkoholu metylowym i acetonie. Jest nieszkodliwy dla ludzi i mało szkodliwy dla pszczół. Związek ten bardzo krótko zalega w glebie (około 3-4 tygodni). Daminozyd zastosowany w formie opryskiwania dolistnego daje lepsze efekty niż użyty doglebowo, gdyż jest bardzo trwały w roślinie, akumuluje się w dużych ilościach w wierzchołkach wzrostu i tam hamuje aktywność tkanek merystematycznych. W porównaniu do flurprimidolu, unikazolu, paklobutrazolu oraz ancymidolu wymaga dłuższego czasu na wniknięcie do tkanek roślinnych. Działanie daminozydu polega na ograniczeniu biosyntezy giberelin, co powoduje zahamowanie wzrostu roślin. Zalecana dawka wody: 10-15 l/100 m2 (tj. 1000-1500 l/ha). Stężenie zastosowanego preparatu zależy od gatunku rośliny ozdobnej (tabele 1, 2) i waha się od 1,2500 do 5,000 ppm. Stosuje się go dwukrotnie w 7-21-dniowych odstępach między zabiegami. Optymalna temperatura działania środka to 16-25°C.

W Katedrze Roślin Ozdobnych i Architektury Krajobrazu UP w Lublinie przeprowadzono badania z wykorzystaniem B-Nine 85 SG na takich roślinach jak słonecznik zwyczajny (Helianthus annuus), ozdobne czosnki (Allium sp.) oraz strelicja królewska (Strelizia reginae). Ozdobne odmiany słonecznika zwyczajnego, w stosunku do gatunku wyjściowego są niższe, bardziej rozgałęzione i charakteryzują się mniejszymi kwiatostanami. Różnią się między sobą wysokością (0,5-2 m) oraz budową i barwą koszyczków. Uprawiając słonecznik zwyczajny w doniczkach poszukuje się roślin możliwie niskich, o zwartym pokroju, obficie kwitnących. Ich liście powinny być zdrowe i intensywnie zielone. W badaniach przeprowadzonych na czterech odmianach słonecznika zwyczajnego: ‘Big Smile’, ‘Pacino’, Zwerg Sonnengold’ i ‘Teddy Bear’ zastosowano dwukrotnie B-Nine 85 SG w trzech stężeniach: 0,15; 0,30 i 0,45%. Dolistne opryskiwanie tym preparatem znacząco ograniczyło wysokość roślin, co ma pozytywne znaczenie dla ich wartości ozdobnych oraz możliwości wykorzystania w kompozycjach pojemnikowych. Aplikacja retardantu istotnie wpłynęła na wartości ozdobne koszyczków kwiatostanowych. Zanotowano, że preparat B-Nine 85 SG ograniczał wzrost roślin, nie zmieniając istotnie wielkości koszyczków kwiatostanowych. Powodował także zwiększenie liczby pąków bocznych oraz liczby liści na pędach bocznych. Ponadto rośliny opryskane daminozydem w stężeniu 2550 mg/dm3 odznaczały się najmniejszym kątem odchylenia od poziomu, co jest ważne dla ich walorów dekoracyjnych.

W wypadku czosnków ozdobnych w badaniach oceniono czynniki uprawowe decydujące o poprawie jakości roślin i wzroście cebul. Zastosowano różne retardanty: Topflor 015 SL, Cycocel 460 SL (obecnie nie są w Polsce zarejestrowane) oraz B-Nine 85 SG do moczenia cebul przed sadzeniem przez 60 min i opryskiwania roślin w stadium zielonego pąka (daminozyd w stężeniu 8500 mg/dm3). Traktowanie roślin daminozydem w obu formach aplikacji powodowało zwiększenie liczby kwiatów w kwiatostanie, nie wpływając na średnicę pędu kwiatostanowego.

Oceniano też wpływ retardantów w formie podlewania i opryskiwania na wzrost i kwitnienie roślin strelicji. Stwierdzono, że wpływały one korzystnie na wydłużenie okresu kwitnienia roślin oraz na liczbę roślin kwitnących w porównaniu z kontrolą, natomiast nie ograniczały wzrostu liści.

Postęp w pozyskiwaniu odmian oraz przystosowanie coraz to nowych roślin do produkcji doniczkowej wymusza konieczność dopracowania metod ich skarlenia, tak by były lepiej przystosowane do uprawy np. w pomieszczeniach. Rynek roślin ozdobnych poszerza się o nowe odmiany np. cantedeskii, anturium, kaladium, czy kalanchoe. W wypadku tych roślin warto by było też ograniczyć ich wzrost wegetatywny, np. za pomocą daminozydu w postaci preparatu B-Nine 85 SG.

Dr hab. PAWEŁ SZOT

Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie